Türkçe

De da ayrı mı bitişik mi yazılır? Bağlaç ve hâl eki farkı, örneklerle

Bağlaç olan de/da ayrı, hâl eki olan -de/-da/-te/-ta bitişik yazılır. Cümleden çıkarınca anlam bozulmuyorsa bağlaçtır. Kurallar, örnekler ve sık yapılan yanlışlar.

ChatGPT ile özetleGoogle'da tercih et
De da ayrı mı bitişik mi yazılır? Bağlaç ve hâl eki farkı, örneklerle
Bağlaç olan de/da ayrı, hâl eki olan -de/-da/-te/-ta bitişik yazılır. Cümleden çıkarınca anlam bozulmuyorsa bağlaçtır. Kurallar, örnekler ve sık yapılan yanlışlar.

Öne çıkanlar

  • Bağlaç, "dahi, bile, ayrıca, de öyle" anlamı katar.
  • Bulunma hâli eki, "nerede, ne zaman" sorusuna cevap verir.
  • Yanlış: Bende geleceğim. → Doğru: Ben de geleceğim. (Ben dahi)
  • Özel isimlere gelen hâl eki kesme işaretiyle ayrılır ama yine ek olarak yazılır: İstanbul'da, Ayşe'de, 2027'de.

Kısa cevap: Bağlaç olan "de / da" her zaman ayrı yazılır (Ben de geldim). Hâl eki olan "-de / -da / -te / -ta" kelimeye bitişik yazılır (Evde kaldım). Hangisi olduğunu anlamak için cümleden çıkarın: anlam bozulmuyorsa bağlaçtır, ayrı yazılır.

Bağlaç "de / da": ayrı yazılır

Bağlaç, "dahi, bile, ayrıca, de öyle" anlamı katar. Ünlü uyumuna göre de ya da da olur; asla "te / ta" olmaz.

  • Sen de gel. (Sen dahi gel.)
  • Kitabı okudum, filmi de izledim.
  • Hem çalıştı hem de kazandı.
  • Annem de öğretmen.

Test: "Sen gel." — "de" çıkınca cümle anlamlı kaldı, sadece "dahi" anlamı gitti. Demek ki bağlaç, ayrı yazılır.

Hâl eki "-de / -da / -te / -ta": bitişik yazılır

Bulunma hâli eki, "nerede, ne zaman" sorusuna cevap verir. Sert ünsüzle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten kelimelerde -te / -ta olur.

  • Evde kaldım. (Nerede? Evde.)
  • Okulda buluşalım.
  • Sokakta oynuyorlar. (sert ünsüz: k)
  • Saat beşte geleceğim. (sert ünsüz: ş)

Test: "Ev kaldım." — ek çıkınca cümle bozuldu. Demek ki hâl eki, bitişik yazılır.

En çok karıştırılan örnekler

  • Yanlış: Bende geleceğim. → Doğru: Ben de geleceğim. (Ben dahi)
  • Yanlış: Sende haklısın. → Doğru: Sen de haklısın.
  • Doğru: Kitap bende. (Nerede? Bende — hâl eki, bitişik)
  • Yanlış: Okul da buluşalım. → Doğru: Okulda buluşalım.
  • Doğru: Okul da güzelmiş. (Okul dahi güzelmiş — bağlaç, ayrı)

Kesme işaretiyle kullanım

Özel isimlere gelen hâl eki kesme işaretiyle ayrılır ama yine ek olarak yazılır: İstanbul'da, Ayşe'de, 2027'de. Bağlaç ise özel isimden sonra da ayrı yazılır: Ayşe de geldi.

"ki" ile karıştırma

"ki" bağlacı da ayrı yazılır (Duydum ki gelmişsin). Sıfat yapan "-ki" eki ise bitişiktir (evdeki, yarınki). Kalıplaşmış birkaç kelime bağlaç olduğu hâlde bitişik yazılır: belki, çünkü, sanki, oysaki, meğerki, halbuki.

Yazım kurallarını TYT'de çıkan diğer konularla birlikte çalışmak için TYT Türkçe konuları yazısına bakın; birebir destek için Türkçe özel ders.

Kaynak: Türk Dil Kurumu Yazım Kılavuzu (bağlaç ve eklerin yazımı).

Diğer rehberler

Bu makaleyi bildir

Neyin yanlış olduğunu yaz. Öğretmen kimin bildirdiğini görmez.

Neden