EBOB (en büyük ortak bölen), iki ya da daha fazla sayının hepsini bölen en büyük sayıdır. EKOK (en küçük ortak kat), hepsinin katı olan en küçük pozitif sayıdır. 8. sınıf "Çarpanlar ve katlar" ünitesinin ve TYT temel kavramlarının konusudur.
1. Asal çarpanlara ayırma yöntemi
Sayıları asal çarpanlarına ayır:
- 24 = 2³ × 3
- 36 = 2² × 3²
EBOB: ortak asal çarpanların en küçük üslüleri çarpılır: 2² × 3 = 12
EKOK: tüm asal çarpanların en büyük üslüleri çarpılır: 2³ × 3² = 72
2. Bölen tablosu (ortak bölme) yöntemi
Sayıları yan yana yaz, en küçük asal sayıdan başlayarak böl; bölünemeyen sayıyı aşağı aynen indir. 24 ve 36 için:
- 2'ye böl: 12, 18
- 2'ye böl: 6, 9
- 2'ye böl: 3, 9 (9 bölünmez, aynen iner)
- 3'e böl: 1, 3
- 3'e böl: 1, 1
Kullanılan tüm bölenlerin çarpımı EKOK'tur: 2 × 2 × 2 × 3 × 3 = 72. İki sayıyı birlikte bölen adımların çarpımı EBOB'dur: ilk iki 2 ve bir 3 → 2 × 2 × 3 = 12.
Pratik kurallar
- İki sayı için: EBOB × EKOK = a × b (12 × 72 = 24 × 36 = 864).
- Aralarında asal iki sayıda EBOB = 1, EKOK = sayıların çarpımı (8 ve 15 → EKOK 120).
- Biri diğerinin katıysa: EBOB küçük sayı, EKOK büyük sayıdır (6 ve 18 → 6 ve 18).
Hangi problemde hangisi?
- "En az", "birlikte", "aynı anda", "yeniden karşılaşma" → çoğunlukla EKOK. Örnek: Biri 6 günde, diğeri 8 günde bir nöbet tutan iki öğretmen bugün birlikte nöbetteyse 24 gün sonra tekrar birlikte nöbet tutar.
- "En büyük", "eşit parçalara bölme", "artık kalmadan" → çoğunlukla EBOB. Örnek: 24 m ve 36 m'lik iki ip, artık kalmadan eşit ve en uzun parçalara bölünürse her parça 12 m olur; toplam 2 + 3 = 5 parça çıkar.
- Kenarları a ve b olan dikdörtgeni en büyük karelere bölmek → kare kenarı EBOB(a, b). Kare elde etmek için en az kaç dikdörtgen → kare kenarı EKOK(a, b).
Asal sayıları hatırlamak için asal sayılar listesi; ünitenin tamamı için 8. sınıf matematik konuları. Birebir çalışmak isteyenler LGS özel ders ve matematik özel ders öğretmenlerini karşılaştırabilir.



